درسنامه آموزشی آمادگی دفاعی کلاس نهم

نظام جمع

نظام جمع حرکاتی است که به‌صورت منظم انجام می‌شود و افراد را در اجرای حرکات جمعی با یکدیگر هماهنگ می‌کند.

همان‌طور که لغت نظام جمع نشان می‌دهد، نظم + جمع، نظم جمع را به دنبال دارد؛ اما این موضوع وقتی میسر می‌شود که تمامی ارکان جمع یعنی تک‌تک نفرات نظم انفرادی را رعایت کنند. نظام جمع اساس رفتارهای صحیح راه رفتن، آراستگی ظاهری، انضباط و کار گروهی است که وقتی تمامی دانش‌آموزان به‌صورت انفرادی بدان عمل می‌کنند، موجب نظم جمع می‌شود.

اهمیت نظم

نظم در لغت به معنای ترتیب، آراستگی، انضباط، قاعده و قانون است. انسان موجودی است اجتماعی و به تنهایی نمی‌تواند زندگی کند. او همیشه باید به همراه انسان‌های دیگر زندگی کند تا زندگی خوبی داشته باشد. هر کسی باید کار خودش را به موقع و درست انجام دهد تا چرخ روزگار بچرخد. وجود نظم و قاعده در کارها برای جامعهٔ انسانی لازم است. بی‌نظمی، کار اجتماع را مختل می‌سازد.

اگر نظم نباشد، کارها به هم می‌ریزد و حتی کسی که می‌خواهد به موقع کار خودش را درست و کامل انجام دهد، نمی‌تواند؛ به طور مثال رانندگی نظم و قاعده و قانونی دارد. اگر چراغ راهنمایی در سر چهار راه‌ها نباشد یا اگر مردم قاعده و نظم از دست راست حرکت کردن را رعایت نکنند، آیا رانندگی کردن ممکن است؟

در هر جامعه‌ای که نظم و قاعده و قانون حاکمیت داشته باشد، مردم بهتر تکلیف خودشان را می‌دانند و زودتر به مقصد می‌رسند. یکی از مکان‌هایی که در آنجا بدون نظم کاری از پیش نمی‌رود، جبههٔ جنگ است؛ به همین دلیل «نظم» از عمده‌ترین موضوعاتی است که در مهارت‌های آموزشی نیروهای مسلح بر آن تأکید می‌شود.

نظم در مدرسه

در مدرسه برای ایجاد نظم و انضباط بیشتر بین دانش‌آموزان، از فرمان‌های نظام جمع استفاده می‌شود. نظام جمع اولین اصل از مهارت‌های مدرسه‌ای است. البته باید در نظر گرفت نظام جمع در مدارس تشکیلات نظامی‌گری نیست و نباید به دانش‌آموزان بیش از اندازه سخت گرفت.

اهداف اجرای کلاس نظام جمع

1- نظم‌پذیری، قانون‌مداری و اطاعت‌پذیری
2- تقویت ذهنی، جسمی و روانی
3- ایجاد چابکی و چالاکی
4- جلوگیری از عادات بد حرکتی در بدن به خصوص دانش‌آموزان که در سنین رشد هستند
5- نهادینه شدن نظم در اخلاق و رفتار دانش‌آموزان
6- آموزش صحیح زندگی کردن
7- سلامتی و بهبود عملکرد ریه و قلب با قرار گرفتن بدن در حالت صحیح
8- افزایش قدرت کنترل و هماهنگی اندام و حواس

نظام جمع علاوه بر اثرات فردی و تقویت ذهنی، جسمی و روانی دانش‌آموزان در بهبود سرعت کارها و کیفیت آن نیز مؤثر است و هیچ کار گروهی‌ای بدون رعایت نظم جمعی موفق نخواهد بود. اینگونه تعلیمات باعث چابکی و چالاکی دانش‌آموزان می‌شود و از بروز مشکلات اسکلتی و عادات بد حرکتی در بدن آن‌ها جلوگیری می‌کند، و در عین حال اهمیت نظم و انضباط عملی را برای دانش‌آموزان ملموس و نهادینه می‌کند.

هنگامی که بدن در وضعیت صحیح قرار می‌گیرد، ریه و قلب فضای وسیع‌تری پیدا می‌کند و عملکرد بهتری دارد. نظام جمع، زندگی صحیح را می‌آموزد و در دانش‌آموزان حس برادری و اشتراک ایجاد می‌کند و دانش‌آموزان را به این باور که عضوی از یک جسم و بدنه هستند، می‌رساند.

قوانین نظام جمع و روش اجرای آن

نظام جمع با آموزش حرکات منظم و از روی قاعده شروع می‌شود. هر حرکتی در نظام جمع به دنبال «فرمان» خاصی صورت می‌گیرد. فرمان نظام جمع از دو جزء تشکیل شده است:

1- خبر
2- اجرا

«خبر» در نظام جمع، آگاهی و ایجاد آمادگی در فرد برای هماهنگی با جمع؛ و «اجرا» هماهنگ شدن عملی با جمع، اطاعت از فرمان و اجرای عمل خاصی می‌باشد که فرمانده دستور آن را داده است؛ به عنوان مثال در فرمان از جلو نظام، «از جلو» خبر است و «نظام» اجرا. معمولاً میان خبر و اجرا چند ثانیه فاصله است. از جلو نظام، فرمانی است برای پشت سر هم قرار گرفتن افراد. فرمانده، جزء اول فرمان یعنی خبر را با صدای بلند و کشیده به گوش افراد می‌رساند. «از جلو ...»، افراد با شنیدن جزء اول فرمان خبر از جلو نظام، به سرعت پشت سر هم قرار می‌گیرند. سپس فرمانده جزء دوم فرمان را با صدای کوتاه و محکم اعلام می‌کند: «نظام»، افراد با شنیدن جزء دوم فرمان از جلو نظام، دست چپ خود را در حالی که کاملاً کشیده شده است، به طرف بالا پرتاب می‌کنند.

نحوۀ قرار گرفتن افراد در صف و ستون

پیش از هر حرکتی در نظام جمع، شیوهٔ ایستادن افراد، اهمیّت دارد. در یک جمع معمولاً نفراتی که اندازهٔ قد آن‌ها بلندتر از بقیه است، باید جلوی صف بایستند. اگر افراد به صورت ستون بایستند (پشت سر هم)، نفرات بلندتر جلوی ستون قرار می‌گیرند و اگر به صورت صف بایستند (پهلوی هم) نفرات بلند قدتر باید در سمت راست قرار بگیرند.

فاصله افراد در حالتی که در گروه به‌صورت سازمانی قرار گرفته‌اند، برای ایستادن در میدان صبحگاه و حرکت به‌صورت قدم موزون، هر نفر با نفر سمت راست خود به اندازه یک آرنج (نیم دست) و در ستون، هر فرد با نفر جلویی خود، به اندازه یک دست و چهار انگشت (حالت ازجلو نظام) باید باشد.

ایستادن

منظور از ایستادن حالتی است که باید در آن نکات زیر به‌طور کامل رعایت شود:

الف) بدن آزاد و راست باشد.
ب) پاشنه پاها به هم چسبیده باشد.
پ) پنجهٔ پاها در یک خط و به اندازهٔ عرض چهار انگشت بستهٔ دست، باز باشد
ت) پاها به طور کامل کشیده باشد.
ث) شکم داخل، سینه جلو، کمر راست، شانه‌ها باز و در یک خط قرار داشته باشند.
ج) گردن افراشته، سر بالا و روبه‌رو، شعاع دید چشم مستقیم به جلو، صورت به حالت طبیعی و چانه اندکی بالا باشد.
چ) هر دو دست کشیده و مشت باشد و انگشت شست در امتداد خط دوخت شلوار قرار گیرد.

از جلو نظام!

افراد با شنیدن جزء دوم فرمان از جلو نظام، دست چپ خود را در حالی که کاملا کشیده شده است، به طرف بالا پرتاب می‌کنند؛ به صورتي که پنج انگشت به هم چسبیده باشد و انگشت بزرگ دست چپ آن‌ها با شانهٔ چپ نفر مقابلشان چهار انگشت فاصله داشته و کف دست آن‌ها رو به زمین و تقریبا موازی آن باشد. مسلماً اولین نفر یا نفرات دست خود را بلند نمی‌کند؛ زیرا کسی را در مقابل خود ندارد.

نتیجهٔ این فرمان، آن است که تمام افراد دقیقاً پشت سر هم قرار می‌گیرند و به فاصلهٔ یک دست با نفر جلو و عقب خود فاصله خواهند داشت.

خبردار

بلافاصله بعد از فرمان «از جلو نظام» فرمانده، فرمان «خبردار» داده می‌شود. «خبردار» نیز از دو جزء تشکیل شده است: «خبر» و «دار» با شنیدن فرمان خبردار، دست چپ با شتاب به پایین می‌افتد و هم‌زمان مشت شده و در امتداد خط دوخت شلوار قرار می‌گیرد. فرمان «خبردار» یعنی حالت صحیح ایستادن به خود گرفتن. در خبردار هیچ گونه حرکت یا تغییر حالتی جایز نیست. با این فرمان، نفر یا افراد حالت صحیح ایستادن به خود می‌گیرند.

از راست نظام

به منظور نظم دادن صف یا صف‌های متوالی، فرمان «از راست نظام» داده می‌شود.

با این فرمان، همهٔ نفرات به‌جز نفرات ستون یکم سر خود را به سرعت به سمت راست برمی‌گردانند؛ به‌طوری که چانهٔ آن‌ها اندکی بالا قرارگیرد. نفرات باید طوری قرار گیرند که هر نفر، سینهٔ نفر چهارم سمت راست خود را بتواند ببیند. در این حالت، حفظ حالت صحیح ایستادن، الزامی است. با صدور فرمان «خبردار»، همهٔ افراد به سرعت سر را به سمت جلو برمی‌گردانند.

این فرمان برای این است که افراد کاملاً حالت نظامی بگیرند و استوار بایستند؛ اما چون ممکن است هنوز افراد در یک صف مستقیم و منظم قرار نگرفته باشند، پیش از «خبردار» فرمان از «راست نظام» صادر می‌شود.

آزاد

فرمانی است برای تغییر حالت دادن از فرمان خبردار. با این فرمان نفرات، پای چپ خود را به سرعت از زمین بلند می‌کنند و با یک ضربه محکم و به اندازهٔ پهنای شانه به سمت چپ می‌کوبند؛ به طوری که پنجهٔ هر دو پای هر نفر در امتداد هم قرار گیرد. هم‌زمان با این حرکت دست چپ مچ دست راست را می‌گیرد و هر دو دست به‌طور کشیده در پشت و انتهای ستون فقرات قرار می‌گیرد. در حالت آزاد مانند حالت خبردار، افراد نباید تغییر جهت دهند یا حرکتی بکنند. در تمام این حرکات اگرچه فرد به تنهایی عمل می‌کند، اما هماهنگی خاصی با سایر افراد هم‌گروه خود دارد.

به چپ، چپ

تغییری است 90 درجه به طرف چپ. این فرمان در دو جزء به شرح زیر اجرا می‌شود.

جزء یکم: نفر روی پاشنهٔ پای چپ و پنجهٔ پای راست و با کمک حرکت سریع شانه‌ها به اندازه 90 درجه به سمت چپ می‌چرخد؛ در حالی که بدن کاملا راست، دست‌ها به بدن چسبیده و کشیده سر بالا، پای‌راست کشیده و پاشنه متمایل به خارج است.

جزء دوم: پس از انجام گردش و مکث لازم، پای راست بدون آنکه خم شود، از کوتاه‌ترین راه به پای چپ می‌چسبد.

به راست، راست

تغییری است 90 درجه به طرف راست. این فرمان در دو جزء به شرح زیر اجرا می‌شود.

جزء یک: نفر روی پاشنهٔ پای راست و پنجهٔ پای چپ به کمک حرکت سریع شانه‌ها به اندازه 90 درجه سمت راست می‌رود. وضعیت کلی بدن مانند حرکت به چپ چپ است.

جزء دو: پس از انجام گردش و مکث لازم، پای چپ بدون آنکه خم شود، از کوتاه‌ترین راه به پای راست می‌چسبد.

عقب گرد

عقب گرد تغییر سمت 180 درجه‌ای است، از طرف چپ. این فرمان در دو جزء به شرح زیر اجرا می‌شود:

جزء یک: نفر روی پاشنهٔ پای چپ و پنجهٔ پای راست به کمک حرکت سریع شانه‌ها به اندازهٔ 90 درجه به سمت چپ می‌چرخد، در حالی که بدن کاملاً راست، دست‌ها به بدن چسبیده و کشیده سر بالا، پای راست کشیده و پاشنه متمایل به خارج است.

جزء دو: پس از انجام گردش و مکث لازم، پای راست بدون آنکه خم شود، از کوتاه‌ترین راه به پای چپ می‌چسبد.

تاکتیک رزم انفرادی

تاکتیک یا راه‌کنش به‌روش جنگیدن و نبرد گفته می‌شود که هنگام دفاع و حمله از آن استفاده می‌شود. به عبارت دیگر به دانستنی‌هایی که یک رزمنده با به کارگیری آن می‌تواند از خطر و آسیب دشمن مصون باشد و بر او پیروز شود تاکتیک انفرادی گفته می‌شود. مباحثی که از رزم انفرادی در این بخش مطرح می‌شود، شامل جهت‌یابی و تخمین مسافت است.

جهت‌یابی

جهت‌یابی به دانشی گفته می‌شود که نیروی رزمنده با آگاهی از آن قادر باشد در هر شرایط و موقعیت جهات جغرافیایی را در طبیعت مشخص کند. جهت‌یابی در بسیاری از موارد کاربرد دارد. برای نمونه وقتی در کوهستان، جنگل، دشت یا بیابان گم شده باشید، با دانستن جهت‌های جغرافیایی، می‌توانید به مکان مورد نظرتان برسید. یکی از استفاده‌های مسلمانان از جهت‌یابی، یافتن قبله برای نماز خواندن و ذبح شرعی حیوانات است.

نیروهای نظامی به جهت آنکه اغلب در مکان‌های ناشناس قرار می‌گیرند، باید جهت جغرافیایی را به خوبی بدانند. هرچند امروزه با وسایلی مانند قطب‌نما یا GPS (سیستم تعیین موقعیت جهانی) می‌توان به راحتی و با دقت بسیار زیاد جهت جغرافیایی را مشخص کرد؛ اما در نبود این وسایل، دانستن روش‌های دیگر جهت‌یابی مفید است.

تعریف جهت: جهت امتداد ثابتی است در طبیعت که در اثر تغییر موقعیت فرد تغییر نمی‌کند.

جهت‌یابی عبارت است از: شناخت جهات چهارگانهٔ اصلی در زمین.

جهات اصلی: جهات اصلی زمین چهار جهت شمال، جنوب، شرق و غرب است.

جهات فرعی عبارت است از: شمال شرقی، شمال‌غربی، جنوب‌شرقی و جنوب‌غربی.

با دانستن یکی از جهت‌ها، بقیهٔ جهت‌ها را می‌توان به سادگی مشخص کرد. اگر رو به شمال بایستیم، سمت راست‌مان مشرق (شرق، باختر)، سمت چپ‌مان مغرب (غرب، خاور) و پشت سرمان جنوب است. بین هر دو جهت اصلی یک جهت فرعی وجود دارد؛ مثلاً نیم‌ساز جهت‌های شمال و شرق، جهت شمال شرقی (شمال شرق) را مشخص می‌کند.

روش‌های جهت‌یابی

برخی روش‌های جهت‌یابي مخصوص روز، و برخی ویژه شب‌اند و برخی روش‌ها هم در مواقع خاص که خورشید و ستارگان در دسترس نیستند، کاربرد دارند. توجه شود که بسیاری از این روش‌ها کاملاً دقیق نیستند و صرفاً جهت‌های اصلی را به صورت تقریبی مشخص می‌کنند. برای جهت‌یابی دقیق باید از قطب‌نما و جی.پی.اس. استفاده کرد.آنچه گفته می‌شود اکثراً مربوط به نیمکرهٔ شمالی است؛ در نیمکرهٔ جنوبی در برخی روش‌ها ممکن است جهت شمال و جنوب برعکس آنچه گفته می‌شود، باشد.

جهت‌یابی به وسیله خورشید

خورشید صبح از مشرق طلوع می‌کند و در هنگام ظهر در وسط آسمان به سمت جنوب می‌باشد و هنگام غروب از جهت مغرب غروب می‌کند.

جهت‌یابی با ساعت عقربه‌دار

ساعت مچی معمولی (آنالوگ، عقربه‌ای) را به حالت افقی طوری در کف دست نگه دارید که عقربهٔ ساعت شمار به سمت خورشید قرارگیرد و سایهٔ عقربهٔ ساعت شمار درست در زیر خود عقربه قرار بگیرد . در این حالت نیم‌ساز زاویهٔ بین عقربهٔ ساعت شمار و عدد 12 بر روی ساعت (زاویهٔ کوچک‌تر، نه بزرگ‌تر) راستای جنوب را مشخص می‌کند و جهت مخالف آن راستای شمال را نشان می‌دهد. البته باید در نظر داشته باشید که این قاعده در نیمکرهٔ شمالی این گونه است و در نیمکرهٔ جنوبی کاملاً برعکس می‌باشد.

جهت‌یابی با سایه شاخص

- شاخص را به طول یک متر در زمین مسطح در مقابل خورشید به شکل عمودی قرار می‌دهیم.
- سایهٔ شاخص روی زمین می‌افتد، سر سایه را به دقت مشخص می‌کنیم.

- حدود 20 دقیقه صبر می‌کنیم تا سایه به واسطهٔ حرکت خورشید از شرق به غرب حرکت کند. سپس مکان دوم سایه را مشخص می‌کنیم.

- دو سر سایه را با خط مستقیم به یکدیگر وصل می‌کنیم؛ سر سایهٔ اول به سوی غرب و سر سایهٔ دوم به سوی مشرق می‌باشد.

- سپس روی خط می‌ایستیم؛ به طوری که پای چپ روی سایهٔ اول و پای راست ما روی سایهٔ دوم باشد و شاخص پشت سر ما قرار داشته باشد. در این صورت جهت مقابل ما شمال است.

جهت‌یابی در شب

در شب به دلیل تاریکی هوا، هیچ منبع نوری وجود ندارد. در نتیجه نمی‌توان از طریق خورشید، سایه شاخص، ساعت عقربه‌دار و دیگر روش‌ها جهات را پیدا کرد. در این مواقع می‌توانید به کمک ستارگان جهت‌یابی را انجام دهید. البته باید بتوانید ستاره‌ها را ببینید. اگر در مکانی قرار دارید که آسمان را نمی‌بینید، خود را به منطقهٔ مرتفع برسانید. در ارتفاعات ستاره‌ها بهتر دیده می‌شوند و هیچ مانعی در جلوی دید شما وجود ندارد.

در کویر هیچ مانعی بر سر دید شما برای دیدن ستارگان وجود ندارد، اما تعداد ستارگان در آسمان بسیار است. در کویر باید توانایی ستاره شناسی خود را بالا ببرید تا بتوانید از میان میلیاردها ستاره، صورت‌های فلکی مورد نظر خود را درست تشخیص دهید.

ضمن آنکه در هر ماه از سال، تنها تعدادی از صورت‌های فلکی در آسمان دیده می‌شوند؛ بنابراین بسته به ماهی که در آن قرار دارید، باید به دنبال ستارگان و صورت فلکی مشخصی بگردید. در ادامه به شرح برخی از این صورت‌های فلکی می‌پردازیم.

1- جهت‌یابی به وسیلۀ ستاره قطبی

ستارهٔ قطبی ستاره‌ای ثابت است بر فراز قطب شمال که به وسیلهٔ آن جهت شمال جغرافیایی را تعیین می‌کنند. ستارهٔ قطبی با تقریب بسیار خوبی، حدود هفت دهم (0/7) درجه خطا، جهت شمال جغرافیایی (و نه شمال مغناطیسی) را نشان می‌دهد؛ یعنی اگر رو به آن بایستیم، رو به شمال خواهیم بود. درهرحال ستارهٔ قطبی تنها در نیمکرهٔ شمالی زمین قابل رؤیت است و در جنوب خط استوا نمی‌توان از آن به عنوان راهنما استفاده کرد. برای دیدن ستارهٔ قطبی در آسمان شب باید ابتدا ستارگان دب‌اکبر یا ستارگان ذات الکرسی را پیدا کرد. در زیر به شرح هر یک از آن‌ها می‌پردازیم.

2- مجموعۀ ستاره دب اکبر

مجموعه ستارهٔ دب اکبر شامل هفت ستاره است که به شکل ملاقه در آسمان دیده می‌شوند. اگر فاصلهٔ دو ستاره لبهٔ آبریز ملاقه را یک برابر در نظر گرفته و آن را پنج برابر کنید، به ستاره‌ای می‌رسید که نسبت به ستارگان اطراف خود پرنورتر است، این ستاره قطبی است. دیگر اسامی این مجموعهٔ ستاره، هفت برادران، خرس بزرگ و ملاقه‌ای است. از آنجا که ستاره‌ها به محور ستارهٔ قطبی در آسمان می‌چرخند، ممکن است دهانهٔ آبریز ملاقه صحیح یا وارونه یا به پهلو دیده شود.

3- مجموعه ستاره ذات‌الکرسی

صورت فلکی ذات‌الکرسی مجموعه‌ای شامل پنج ستاره است که به دلیل چرخش آن M یا W به دور ستاره قطبی به شکل حروف انگلیسی در آسمان دیده می‌شود. اگر از ستارهٔ وسط ذات‌الکرسی به اندازهٔ فاصله دو ستاره که در شکل مشخص شده است، پنج برابر فاصله آن به جلو ادامه دهیم، به ستارهٔ قطبی خواهیم رسید.

ستارگان ذات‌الکرسی و دب اکبر در ظاهر به دور ستارهٔ قطبی در حرکت‌اند. به همین دلیل جای آن‌ها همواره تغییر می‌کند؛ اما ستارهٔ قطبی همیشه بین آن‌ها واقع شده است.

تخمین مسافت

تخمین مسافت اصطلاحی است که در ادبیات نظامی به کار می‌رود. این اصطلاح یعنی اندازه گرفتن تقریبی مسافت یا فاصلهٔ بین دو نقطه در برد و عرض. شرایط میدان رزم ایجاب می‌کند هر نیروی رزمنده سریعاً بتواند با جنگ‌افزار خود روی هدف مورد نظر، تیراندازی دقیق کند و یا مشاهدات خود را در اسرع وقت به طور صحیح به فرمانده گزارش کند. برای رسیدن به این منظور، باید با تمرینات و آموزش‌های مفید و استفاده از روش‌های ساده و عملی، تخمین مسافت را از راه ورزیدگی چشم و قدرت حافظه فراگرفت. تخمین مسافت در یک تعریف کلی تعیین فاصلهٔ تقریبی بین دو نقطه است.

منظور از تخمین مسافت

1- بستن درجهٔ مناسب روی سلاح به منظور نشانه‌روی و تیراندازی صحیح است. این کار برای یک تک تیرانداز حکم مرگ و زندگی دارد. اگر هدف را اشتباه بزند حتماً هدف بعدی خودش است.
2- ارائهٔ گزارش اطلاعات به فرمانده یا دیده‌بان به توپخانه
3- متوجه شدن گزارش فرمانده و سایر همرزمان

روش‌های تخمین مسافت

1- تخمین مسافت به وسیلۀ نقشه:

برای این کار ابتدا به وسیلهٔ خط‌کش فاصلهٔ بین دو نقطهٔ مورد نظر را روی نقشه اندازه‌گیری می‌کنیم، سپس فاصلهٔ به‌دست آمده را با استفاده از مقیاس نقشه تبدیل به مسافت حقیقی روی زمین می‌کنیم. بدین صورت که فاصله از روی نقشه را در مخرج مقیاس ضرب می‌کنیم که فاصلهٔ دو نقطه در طبیعت به‌دست می‌آید.

گفتنی است که برای استفاده از نقشه، ابتدا باید نقطهٔ مورد نظر را روی نقشه مشخص کنیم و هر چه دقیق‌تر این کار را انجام دهیم، مسافت به‌دست آمده دقیق‌تر خواهد بود.

مثال: فاصلهٔ بین دو نقطهٔ A و B روی نقشه برابر با 4 سانتی‌متر است. اگر مقیاس نقشه (یک‌پنجاه هزارم 1/50000) باشد، فاصله حقیقی دو نقطه چقدر است؟

2- تخمین مسافت با یگان صد متری

برای این کار باید فاصلهٔ صد متری را با تمرین‌های مکرر در ذهن خود داشته باشیم؛ به طوری که این فاصله ملکهٔ ذهن می‌شود. برای تخمین مسافت، یک مسافت صد متری را روی زمین تجسم می‌کنیم و بعد تعیین می‌کنیم از محلی که قرار گرفته‌ایم تا هدف چندتا از این اندازه‌ها وجود دارد. گفتنی است که مسافت‌های صد متری بعدی کوچک‌تر به‌نظر می‌رسند.

از این روش برای تخمین مسافت تا فاصلهٔ 500 متری استفاده می‌شود و برای تعیین مسافت‌های 500 تا 1000 متر ابتدا نقطه‌ای در نیمه راه هدف انتخاب می‌شود و آنگاه با استفاده از روش بالا مسافت تا هدف به‌دست می‌آید.

3- تخمین مسافت از روی شکل ظاهری رزمنده با تجهیزات همراه

در شرایط عادی هوا، یک نفر با چشم سالم قادر است مشخصات زیر را از یک رزمندهٔ ایستاده در مسافت‌های مختلف تشخیص دهد.

- در مسافت 100 متر، نفر به خوبی دیده می‌شود و صورت او قابل تشخیص است.
- در مسافت 200 متر قسمتی از تجهیزات انفرادی فرد از قبیل قمقمه، کوله پشتی، بیل و... دیده می‌شود.
- در مسافت 300 متر نوع لباس و جنگ‌افزار نفر به خوبی دیده می‌شود.
- در مسافت 400 متر سر از بدن جدا دیده می‌شود و حرکات دست و پا به خوبی محسوس است.
- در مسافت 500 متر سر فرد مانند نقطهٔ سیاهی در روی بدن دیده می‌شود.
- در مسافت 600 متر سر و بدن به شکل خط سیاهی که قسمت بالای آن کم عرض و پایین آن عریض‌تر است، دیده می‌شود.

در مسافت‌های بالاتر چون ضریب خطا خیلی زیاد است، این روش جواب نمی‌دهد.

این روش واقعاً سرگرم کننده است و حتی در زندگی عادی هم کاربرد دارد. شما با نگاه کردن به شخصی که به شما نزدیک یا دور می‌شود، می‌توانید حدس بزنید فاصله‌اش تا شما چقدر است.

تخمین مسافت با استفاده از نور و صدا

سرعت نور حدوداً ۳۰۰۰۰۰ کیلومتر بر ثانیه و سرعت صوت ۳۳۱ متر بر ثانیه است. از اختلاف سرعت نور و صدا می‌توان فاصلهٔ منبع نور تا خودمان را حدس بزنیم. بدین ترتیب که در شب به  محض دیدن برق دهانهٔ یک جنگ‌افزار، شروع به ثانیه شماری (1001، 1002، 1003، 1004، ...) می‌کنیم و به مجرد اینکه صدای شلیک گلوله را شنیدیم، شمارش را قطع می‌کنیم و عددی را که با ثانیه شماری به‌دست آورده‌ایم، در ۳۳۱ ضرب می‌کنیم؛ فاصلهٔ تقریبی ما تا جنگ افزار بر حسب‌متر به‌دست می‌آید. مثلاً اگر فاصلهٔ بین دیدن نور تا شنیدن صدا، ۳ ثانیه باشد، یعنی اینکه فاصله شما تا هدف ۹۹۰ متر است. دقت کنید موقع شمارش ثانیه اگر به ۱۰۱۰ رسیدید دوباره از اول شمارش کنید.

منظور از سرعت صوت، سرعت موج صوتی در دمای صفر درجه است. سرعت صوت با افزایش دما بیشتر و با کاهش دما هوا کمتر می‌شود. سرعت دقیق صوت با رابطهٔ زیر به‌دست می‌آید:

دمای هوا 0/6 + سرعت صوت در دمای صفر درجه = سرعت صوت

از این روش تخمین مسافت می‌توان در روز نیز استفاده کرد، بدین صورت که با مشاهدهٔ گرد و غبار حاصل از شلیک گلوله شروع به ثانیه شماری کرد و با شنیدن صدای شلیک ثانیه شماری را قطع کرد. عدد ثانیه شماری را در 331 ضرب می‌کنیم؛ مسافت تخمینی به‌دست می‌آید.

از این روش می‌توان برای تخمین فاصله خود با محل صاعقه نیز استفاده کرد؛ به این ترتیب که به محض مشاهدهٔ برق صاعقه تا زمان شنیدن صدای رعد کافی است ثانیه ها را بشمارید و تعداد ثانیه‌ها را در عدد 331 ضرب کنید.عدد حاصل بیانگر فاصله شما از محل وقوع رعد و برق است. این تکنیک «برق تا رعد» نام دارد که می‌تواند شما را در هوای بارانی از صاعقه‌زدگی در امان نگه دارد.